Szukasz psychologa? Baza porad i duża pomoc psychologów psychologicznych. Poradnia, która Ciebie nie zawiedzie.

OSOBOWOŚĆ A ZACHOWANIE

Drugim wielkim portretem, jaki naszkicowała psychologia, jest koncepcja psychodynamiczna. Różni ją radykalnie od psychologii S – R zarówno metodologia, jak i system twierdzeń o mechanizmach ludzkiego zachowania. O ile behawioryzm rodził się w laboratoriach psychologicznych, gdzie z pedantyczną dokładnością obserwowano i mierzono reakcje, o tyle zarys portretu psychodynamicznego powstał w klinikach psychiatrycznych lub neurologicznych oraz w zacisznych gabinetach psychoterapeutycznych, gdzie prowadzono dość spontanicznie obserwacje pacjentów. Metody skonstruowane przez Pawłowa, Skinnera, Tolmana przypominały badania prowadzone przez fizyków czy biologów. Przeciwnie, twórcy portretu psychodynamicznego, tacy jak Fromm czy May zadowalali się metodami obserwacji, które nieraz nie spełniały podstawowych wymogów metodologicznych: ponadto dane kliniczne uzyskane w ten sposób były poddawane dość swobodnej interpretacji.

Ale różnica między tymi dwoma portretami polega nie tylko na odmiennej metodologii. Jest ona dużo głębsza. Uczeni behawioryści stworzyli portret człowieka reaktywnego, który jest sterowany przez aktywne środowisko zewnętrzne i którego możliwości uczenia się są w zasadzie nieograniczone. Tymczasem zwolennicy koncepcji psychodynamicz- nej są przekonani, że ludzkie działanie jest ukierunkowane przez wewnętrzne siły motywacyjne, między którymi często zachodzi konflikt i które są z zasady nieświadome. O ile człowiek w ujęciu beha- wiorystów był racjonalny, o tyle człowiek w ujęciu koncepcji psychodynamieznej jest istotą niedoskonałą: jest on miernym aktorem kierującym swoim losem. Trafnie scharakteryzował tę koncepcję Fromm, jeden z jej twórców: „Podejście psycho- dynamiczne […] zasadniczo różni się od opisowego podejścia behawiorysty […] Zgodnie z tym pierwszym nie interesuje nas tak bardzo to, co jednostka myśli lub mówi, lub jak aktualnie się zachowuje. Interesuje nas struktura jej charakteru, to znaczy względnie trwała struktura energii człowieka: chcemy znać jej ukierunkowanie oraz intensywność, z jaką płynie. Jeśli wiemy, jakie siły napędowe motywują zachowanie, możemy nie tylko zrozumieć aktualne postępowanie człowieka, ale możemy również sformułować rozsądne założenie na temat tego, jak on prawdopodobnie będzie działał w zmienionych warunkach. Zgodnie z podejściem dynamicznym, niespodziewane zmiany w myśleniu i działaniu mogą być w większości przypadków przewidziane, jeśli znana jest struktura charakteru.”1 Wypowiedź ta stanowi dobry punkt wyjścia do charakterystyki koncepcji psychodynamieznej. Zgodnie z nią głównym celem psychologa nie jest badanie zewnętrznego zachowania, lecz poznanie osobowości czy – jak chce Fromm – charakteru człowieka. Wiedza o osobowości stanowiącej przede wszystkim system sił dynamicznych, zwanych popędami, pozwala przewidywać i wyjaśniać ludzkie działanie, pozwala ponadto je korygować. Jeśli psy- chodynamicy interesują się zewnętrznymi reakcjami człowieka, to tylko dlatego, że stanowią one symptom wewnętrznej dynamiki, że mają one głębszy sens. Tak na przykład wypowiedzi jednostki, jej czynności pomyłkowe, reakcje łąkowe lub agresywne, wreszcie sny i fantazje – dają wyobrażenie o motywacji człowieka.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.