Szukasz psychologa? Baza porad i duża pomoc psychologów psychologicznych. Poradnia, która Ciebie nie zawiedzie.

Psychoanalityczna teoria konfliktów

Mówiąc o sytuacji jednostki w społeczeństwie amerykańskim autor O sztuce miłości powiedział: „Współczesny człowiek posiada wszystko: samochód, dom, pracę, dzieci, rodzinę, problemy, trudności i satysfakcję – a jeśli to wszystko mu nie wystarcza – posiada swego psychoanalityka. Jednocześnie jest on niczym.”13 Kryzys tożsamości, strata poczucia swego „ja”, swej indywidualności i godności staje się wielkim problemem w wysoko uprzemysłowionych społeczeństwach zachodnich.

Trudność rozwiązania konfliktów motywacyjnych i interpersonalnych rodzi frustrację, wywołuje lęk i zaburzenia emocjonalne, agresję i zachowania neurotyczne. Psychoanalitycy nie szczędzili mocnych słów, aby opisać żałosne skutki frustracji.

Psychoanalityczna teoria konfliktów, która rzuca pewne światło na nieświadomy mechanizm zachowania jednostki, niejednokrotnie była przedmiotem ostrej krytyki. Zastrzeżenia w stosunku do niej były różnorodne. Jej twórcy główną wagę przywiązywali do genezy konfliktów, a nie do metod ich rozwiązywania. Jeśli mówili o eliminacji sprzecznych sił motywacyjnych, to raczej analizowali emocjonalne aspekty zagadnienia, a nie intelektualne i poznawcze.

Z pragmatycznego punktu widzenia ważniejsze jest pytanie, jak człowiek rozwiązuje konflikty (ewentualnie: jak powinien je rozwiązywać), niż pytanie o ich genezę. Na pierwsze z nich próbuje odpowiedzieć teoria gier, która jest w istocie teorią sytuacji konfliktowych. Zgodnie z jej założeniami każdy konflikt jest pewną grą, którą trzeba racjonalnie rozegrać. Polega to na wyborze działania instrumentalnego czy – mówiąc językiem technicznym – strategii, która w najwyższym stopniu realizuje cele osób biorących udział w grze. Tak więc w słynnej grze „walka płci” należy wybrać takie strategie, które zarówno żonie, jak i mężowi dadzą maksymalną satysfakcję.

Mechanizmy obronne nie rozwiązują konfliktów jedynie łagodzą ich objawy

Czy ludzie umieją optymalnie rozwiązywać konflikty przedstawione w postaci gier? Nie można na to pytanie udzielić jednoznacznej generalnej odpowiedzi. Czasem ich zachowanie zbliża się do optimum, w innych przypadkach jest od niego odległe.14 Badania eksperymentalne wykazują jednak, że w procesie rozstrzygania konfliktów ludzie większą wagę przywiązują do aspektów poznawczych sytuacji niż do aspektów emocjonalnych. Spostrzegają oni konflikt jako pewien problem, z którym trzeba się uporać: analizują go w kategoriach użyteczności i ryzyka: przewidują i antycypują zachowanie przeciwnika: formułują hipotezy o przyszłych zdarzeniach. Przyjmują więc postawę samodzielnego badacza. Człowiek umie lepiej i bardziej racjonalnie rozwiązywać konflikty motywacyjne i interpersonalne, niż to wynika z prac psychoanalityków współczesnych. Szczególnie silnie podkreślają to zwolennicy poznawczej koncepcji człowieka oraz tak zwani psychologowie humanistyczni, których idee omówię w końcowym rodziale tej książki.

Mechanizmy obronne nie rozwiązują konfliktów jedynie łagodzą ich objawy. Działają podobnie jak środki przeciwbólowe, które zmniejszają cierpienie, lecz nie usuwają przyczyn choroby. Często się zdarza, że mechanizmy te – jako niezbyt racjonalne i dość nierealistyczne formy ochrony przed konfliktami – pomagają jedynie na krótką metę, ich działanie jest doraźne. Jednocześnie z perspektywicznego punktu widzenia czasem nawet szkodzą one organizmowi: są niebezpieczne dla człowieka: wywołują pewne niekorzystne skutki uboczne. W każdym razie nie eliminują one rzeczywistych konfliktów motywacyjnych i interpersonalnych.

Najbardziej znanym mechanizmem obronnym jest represja, czyli wyparcie. Została ona wykryta przez Freuda: jednak dopiero współczesne badania pozwoliły poznać jej znaczenie i przebieg. Represja polega na usuwaniu ze świadomości myśli o konfliktach, popędach, przykrych przeżyciach i upokarzających niepowodzeniach, które wywołują lęk czy poczucie winy. Człowiek przestaje zdawać sobie sprawę ze swoich klęsk i dramatów. Celem represji jest zmniejszenie lub zunełno – – –

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.