Szukasz psychologa? Baza porad i duża pomoc psychologów psychologicznych. Poradnia, która Ciebie nie zawiedzie.

Środowisko jako czynnik rozwoju – kontynuacja

Wprowadzenie przez Pawłowa do teorii odruchów warunkowych pojęcia drugiego układu sygnałowego pozwala zrozumieć specyfikę wyższej czynności nerwowej człowieka, ukształtowanej przez społeczne warunki jego życia (mowa, myślenie, świadomość), pozwala wytłumaczyć zależność rozwoju psychicznego dziecka w poszczególnych etapach od wpływów społecznych.

Środowisko społeczne jest nieodzownym warunkiem kształtowania się specyficznie ludzkich form psychiki nie tylko w filogenezie, ale także w rozwoju osobniczym. I to nie w sensie samorzutnego budzenia się w odpowiednim momencie wrodzonych zdolności i dyspozycji psychicznych, jak twierdzą teorie idealistyczne, ale w sensie powstawania nowych sposobów reagowania i działania organizmu pod wpływem bodźców społecznych- oczywiście na podstawie zadatków organicznych.

Przykładem negatywnej roli, jaką społeczne uwarunkowanie odgrywa w rozwoju psychiki dziecka, mogą być znane z życia, a w kilku wypadkach dokładniej obserwowane dzieci chowane w skrajnej izolacji od społeczeństwa ludzkiego43. Były to albo dzieci nieślubne, starannie ukrywane przez matki przed okiem ludzkim lub z innych powodów skrajnie zaniedbane wychowawczo, albo też tzw. dzieci dzikie, od wczesnego dzieciństwa wyrastające wśród zwierząt. Znane są m.in. w Indiach przypadki „dzieci wilczych”, rzekomo porwanych w niemowlęctwie przez wilki i żyjących z nimi przez szereg lat43. We wszystkich tych przypadkach ‚wyrastania dzieci poza społeczeństwem ludzkim nie rozwijały się u nich typowo ludzkie właściwości, jak mowa, uśmiech, chwytanie i manipulowanie przedmiotami itp., a w związku z tym nie rozwijało się także myślenie, inteligencja i inne zdolności, nie kształtowały nawyki chodzenia (dzieci „wilcze” nie umiały np. zająć postawy pionowej i biegały tylko na czworakach), posługiwania’ się narzędziami, ubierania się itp. Im starsze były te dzieci w chwili ich odnalezienia, tym trudniej było kształtować u nich te wszystkie umiejętności. W większości wypadków nie udało się w późniejszych latach wyrównać ich wielkiego zacofania rozwojowego, spowodowanego izolacją od społeczeństwa. „Przypadki skrajnego odosobnienia wykazują dobitnie, czym staje się istota ludzka pozbawiona od dzieciństwa wpływów społecznych i pozostawiona samemu tylko oddziaływaniu procesu naturalnego dojrzewania” (Kłoskowska, 1968, s. 757).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.