Szukasz psychologa? Baza porad i duża pomoc psychologów psychologicznych. Poradnia, która Ciebie nie zawiedzie.

TRZECIA PSYCHOLOGIA CZ. II

Portret poznawczy nie tylko określa, jak funkcjonuje człowiek, ale również wskazuje, jak zmieniać jego myślenie i działanie. Zwolennicy tej koncepcji odrzucają zasady inżynierii behawiorystycznej i psychoterapii dynamicznej. Ich zdaniem podstawową metodą modyfikacji ludzi jest systematyczne i ce-

Iowę wychowanie, które umożliwia człowiekowi lepsze poznanie środowiska społecznego oraz własnej osobowości, które uczy, jak skutecznie działać w okresie rewolucji naukowo-technicznej. W procesie nowoczesnego wychowania między nauczycielem a uczniem, menedżerem a pracownikiem, terapeutą a pacjentem musi istnieć taki stosunek, jaki zachodzi między bardziej a mniej doświadczonym badaczem. Z żalem należy stwierdzić, że – jak dotychczas – metody i techniki nowoczesnego wychowania są mniej rozwinięte niż inżynieria behawio- rystyczna czy psychoterapia.

Koncepcja poznawcza nie jest zbyt jednolita. Składa się ona z wielu wersji, które nie zawsze są całkowicie zgodne ze sobą.1 W tym miejscu chciałbym omówić jedynie dwa warianty portretu poznawczego. Pierwszym z nich jest teoria konstruk- tów osobistych G. A. Kelly’ego – jednego z najbardziej twórczych i oryginalnych psychologów naszego stulecia. Zgodnie z nią człowiek jest badaczem, który samodzielnie tworzy sobie obraz świata i własnej osoby. Powiedział kiedyś D. Bannister: „Teoria konstruktów ujmuje człowieka nie jako infantylnego dzikusa ani jako istotę trochę zdolniejszą od przeciętnego szczura, ani jako ofiarę swej biografii, lecz jako wytrwałego badacza, który sam siebie tworzy i kształtuje – czasem wspaniale, a czasem tragicznie – w toku swoich poszukiwań.” 2 Mówiąc mniej patetycznie człowiek w ciągu życia tworzy indywidualny system konstruktów osobistych: konstrukty te to nic innego jak specyficzny sposób ujęcia i rozumienia rzeczywistości. Jedną z charakterystycznych ich cech jest to, że są dwubiegunowe (bipolarne). Jako najprostszy przykład takich konstruktów osobistych można wymienić: przyjazny-wrogi, inteligentny-nieinteli gentny czy aktywny-bierny. Matka może spostrzegać swoje dziecko jako osobę uczciwą, zdolną, ale niezdecydowaną i nieśmiałą. Specjalne metody badawcze, takie jak Rep-test, pozwalają poznać system konstruktów osobistych jednostki.

Odgrywają one zasadniczą rolę w życiu jednostki. Dzięki nim ma ona poczucie tożsamości, rozumie świat, a przede wszystkim umie przewidywać zdarzenia. O ile przewidywania te są potwierdzane przez rzeczywistość, system konstruktów jest w równowadze. Zdarza się jednak, że świat nie jest zgodny z konstruktami osobistymi. Tak na przykład może się okazać, że wbrew oczekiwaniom dziecko słabo się uczy i postępuje nieuczciwie. W tym ostatnim przypadku człowiek albo modyfikuje poprzednie konstrukty, albo też za pomocą działań wrogich i agresywnych „zmusza” rzeczywistość, aby podporządkowała się jego przewidywaniom. Zdarza się również, że człowiek spotyka fakty, które leżą poza systemem konstruktów osobistych. Dziewczyna zahamowana i cnotliwa nie ukształtowała sobie konstruktów dotyczących zachowań seksualnych. Dlatego też sytuacje, w których dominuje seks, wywołują u niej lęk. Lęk jest więc reakcją na zdarzenia, których człowiek nie rozumie, których nie może przewidzieć za pomocą systemu konstruktów. Dopiero wzbogacenie tego systemu pozwala usunąć tę emocję.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.