Szukasz psychologa? Baza porad i duża pomoc psychologów psychologicznych. Poradnia, która Ciebie nie zawiedzie.

WARUNKI I WYZNACZNIKI ROZWOJU

Wiele trudności i kontrowersji wokół zagadnienia czynników rozwoju psychicznego wynika z wieloznaczności pojęć. W psychologii używa się często zamiennie takich terminów, jak: warunki, czynniki lub mechanizmy rozwoju, a przedstawiciele różnych teorii nadają im niezbyt sprecyzowane znaczenia. Nie odróżnia się też w dostatecznie wyraźny sposób zależności przyczynowych od innego rodzaju związków między zjawiskami, związków nie mających charakteru kauzalnego. Nasza próba zmierza do uporządkowania treści i zakresu niektórych podstawowych pojęć w tej dziedzinie. Propozycja ta ma jeszcze charakter dyskusyjny, ale tym bardziej chcielibyśmy ją poddać rozważaniom Czytelników53.

Wychodzimy’ z założenia, że pytanie o to w jakich warunkach i pod wpływem jakich czynników kształtuje się psychika ludzka, jest zarazem pytaniem o mechanizmy rozwoju psychicznego, jednostki, o jego dynamiczne, napędowe „siły”. Do rozwiązania tego problemu może przyczynić się kondycjonalna i kauzalna analiza rozwoju ontogenetycz- nęgo-prześledzenie warunków, w jakich przebiega rozwój człowieka w okresie jego dzieciństwa i młodości (analiza kondycjonalna), oraz wyodrębnienie w procesie tego rozwoju łańcucha przyczyn i skutków (analiza kauzalna) M.

Przydatne wydaje się rozróżnienie warunku i przyczyny zmian rozwojowych na następujących zasadach, zgodnych z dialektyczną koncepcją determinizmu. Otóż, rozwój psychofizyczny jakiegokolwiek organizmu jest procesem dokonującym się w określonych warunkach. Warunki determinują zmiany rozwojowe w tym sensie, że od nich właśnie zależy pojawienie się i istnienie danego zjawiska lub też utrzymywanie się jakiegoś stanu rzeczy. Warunek nie jest jednak jednoznaczny i tożsamy z przyczyną, mimo że ta ostatnia tkwi wewnątrz całego splotu warunków, i ich wzajemnej interakcji. Przyczyna jest to szczególny rodzaj warunku: zachodzi ona wówczas, gdy dany Stan rzeczy (zdarzenie, zjawisko) wypływa w sposób konieczny z innego i gdy ten stosunek nie jest odwracalny. Zależności przyczynowe w rozwoju człowieka są uwikłane w warunki i czynniki, jakie towarzyszą zmianom rozwojowym. Owe warunki zarazem pośredniczą w procesie rozwoju, pełniąc pomocniczą, instrumentalną funkcję przy wykrywaniu istotnych przyczyn danego zjawiska rozwojowego.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.